در برنامه «دور یك میز»، كارشناسان با بررسی پدیده ال‌نینو و تأثیر آن بر الگوهای بارش در ایران، پیامدهای تغییرات اقلیمی بر منابع آب و افزایش خطر سیلاب را تشریح كردند. در این گفت‌وگو، احد وظیفه به تبیین ارتباط ال‌نینو با بارش‌های ایران و چالش‌های اقلیمی پرداخت، حسن هادی‌لویی بر اهمیت اطلاع‌رسانی و پیگیری پیش‌بینی‌های هواشناسی تأكید كرد و محمدحسین قویمی‌پناه نیز راهكارهای مدیریت حوضه‌های آبخیز و كاهش خسارات سیلاب را توضیح داد.
**احد وظیفه: ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی است، اما تغییر اقلیم تنش آبی ایران را تشدید می‌كند
ال‌نینو و لانینا؛ دو فاز از نوسان دمایی اقیانوس آرام
احد وظیفه، رئیس مركز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشكسالی سازمان هواشناسی، با اشاره به افزایش توجه عمومی به پدیده‌های جوی، نسبت به انتشار شایعات و بزرگ‌نمایی در فضای مجازی هشدار داد.
وی توضیح داد ال‌نینو و لانینا دو فاز از نوسانات دمای سطح آب اقیانوس آرام هستند كه بر اساس افزایش یا كاهش دمای آب نسبت به میانگین بلندمدت شكل می‌گیرند. شدت ال‌نینو نیز از ضعیف تا بسیار قوی دسته‌بندی می‌شود و بیشترین اثر دمایی آن معمولاً در ماه‌های آذر، دی و بهمن رخ می‌دهد.
چرا ال‌نینو بر بارش ایران اثر می‌گذارد؟
وظیفه با اشاره به پدیده دورپیوندها گفت تغییر دمای اقیانوس آرام می‌تواند الگوهای فشار و جریان‌های جوی را تغییر دهد و بر آب‌وهوای مناطق دوردست، از جمله ایران، تأثیر بگذارد.
به گفته وی، در سال‌های ال‌نینویی انتقال رطوبت از اقیانوس هند و دریای سرخ به ایران تسهیل می‌شود و در بسیاری از موارد، بارش‌های پاییزه وضعیت بهتری پیدا می‌كنند؛ با این حال، این تأثیر قطعی نیست و عوامل اقلیمی دیگری نیز در وضعیت آب‌وهوای كشور نقش دارند.
ال‌نینو به معنای وقوع حتمی سیل یا بحران نیست
رئیس مركز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشكسالی تأكید كرد ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی است و وقوع آن به معنای سیل یا فاجعه نیست.
وی با اشاره به تجربه ال‌نینوی ضعیف در سال‌های 2023 تا 2024 و لانینای ضعیف در سال‌های 2024 تا 2025 گفت از سال 2025 و در سال 2026 شرایط ال‌نینویی شكل گرفته و برآوردها از قدرت بالای این پدیده حكایت دارد.
او تأكید كرد مردم نباید با شنیدن نام ال‌نینو دچار نگرانی شوند و باید به پیش‌بینی‌های به‌روز و اطلاعات معتبر هواشناسی توجه كنند.
تغییر اقلیم؛ افزایش دما، كاهش بارش و رشد تبخیر
وظیفه با اشاره به افزایش حدود 2 تا 2.5 درجه‌ای میانگین دمای ایران طی پنج تا شش دهه گذشته گفت این روند موجب افزایش تبخیر و تشدید فشار بر منابع آب شده است.
وی افزود میانگین بارش سالانه كشور از حدود 250 میلی‌متر به 210 تا 220 میلی‌متر كاهش یافته و افزایش جمعیت و نیاز آبی نیز این شرایط را دشوارتر كرده است.
به گفته او، كاهش سرانه آب، گسترش بیابان‌ها و افزایش كانون‌های گردوغبار از پیامدهای این روند است و شهرهایی مانند تهران، مشهد و اراك با تنش آبی روبه‌رو هستند. بارش‌های مقطعی نیز به معنای پایان خشكسالی نیست.
هشدارهای هواشناسی؛ از بولتن پنج‌روزه تا سطوح زرد، نارنجی و قرمز
وظیفه بر ضرورت پیگیری بولتن‌های روزانه پیش‌بینی پنج‌روزه تأكید كرد و گفت هشدارهای هواشناسی متناسب با شدت و پیامدهای احتمالی مخاطرات در سه سطح زرد، نارنجی و قرمز صادر می‌شوند.
وی از مردم خواست اخبار و اطلاعات جوی را از مراجع رسمی دنبال كنند و به شایعات فضای مجازی توجه نداشته باشند.
**حسن هادی‌لویی: مردم بولتن‌های پنج‌روزه هواشناسی را جدی بگیرند
پیش‌بینی روزانه، فرصتی برای آمادگی پیش از صدور هشدار
حسن هادی‌لویی، معاون توسعه و پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی اداره كل هواشناسی استان تهران، با تأكید بر پیگیری بولتن‌های پنج‌روزه گفت پیش‌بینی بارش لزوماً به معنای ضرورت صدور هشدار نیست و هرچه به زمان وقوع پدیده نزدیك‌تر شویم، دقت پیش‌بینی‌ها افزایش می‌یابد.
وی این بولتن‌ها را فرصتی برای آمادگی زودتر مردم و دستگاه‌های مسئول دانست.
هشدارهای زرد، نارنجی و قرمز بر اساس شدت و آثار مخاطره صادر می‌شوند
هادی‌لویی توضیح داد هشدارهای هواشناسی بر اساس شدت پدیده و پیامدهای احتمالی آن صادر می‌شوند و صرف میزان بارندگی ملاك صدور هشدار نیست.
همكاری با دستگاه‌های مسئول و رسانه‌ها
وی استانداری، مدیریت بحران، شهرداری، جهاد كشاورزی، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها را از مجموعه‌های همكار هواشناسی در زمینه اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی عمومی برشمرد و از مردم خواست بولتن‌های پیش‌بینی را از وب‌سایت اداره كل هواشناسی استان تهران دنبال كنند.
**محمدحسین قویمی‌پناه: مدیریت سیلاب از شناسایی گلوگاه‌های خطر تا مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز
مداخلات انسانی، خطر سیلاب را افزایش می‌دهد
محمدحسین قویمی‌پناه، كارشناس آبخیزداری، ساخت‌وساز در بستر و حریم رودخانه‌ها، تغییر مسیر جریان آب، تخریب پوشش گیاهی و چرای بی‌رویه دام را از عوامل افزایش خطر سیلاب دانست.
وی همچنین فشردگی خاك و افزایش سطوح نفوذناپذیر شهری را از دلایل تبدیل سریع بارش به رواناب و افزایش خطر آب‌گرفتگی عنوان كرد.
مدیریت سیلاب در سه بازه زمانی
قویمی‌پناه اقدامات مقابله با سیلاب را در سه بازه كوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تشریح كرد. به گفته وی، شناسایی نقاط پرخطر و ایجاد سامانه‌های هشدار سریع در كوتاه‌مدت، تكمیل طرح‌های نیمه‌تمام در میان‌مدت و مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز و آمایش سرزمین در بلندمدت ضروری است.
تجربه امامزاده داوود؛ اهمیت آمادگی و اقدامات پیشگیرانه
این كارشناس با اشاره به بارش‌های اخیر امامزاده داوود گفت اقدامات انجام‌شده پس از سیلاب مرداد 1401 در مدیریت بهتر شرایط مؤثر بوده است.
وی تأكید كرد: اقدامات پیشگیرانه علاوه بر كاهش خسارات، باید زمینه بهره‌برداری مناسب از بارش‌ها و منابع آبی را نیز فراهم كنند.
مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز؛ راهكار بلندمدت كاهش خسارت
قویمی‌پناه مدیریت یكپارچه حوزه‌های آبخیز، تكمیل طرح‌های نیمه‌تمام و توجه به ظرفیت طبیعی زمین در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای را از مهم‌ترین راهكارهای كاهش پایدار خسارات سیلاب دانست.
جمع‌بندی: ال‌نینو به‌تنهایی عامل وقوع بحران یا سیل نیست، اما تغییر اقلیم، افزایش دما، كاهش بارش و فشار بر منابع آب، آسیب‌پذیری كشور را افزایش داده است. توجه به هشدارهای رسمی، آمادگی دستگاه‌های مسئول و مدیریت اصولی حوزه‌های آبخیز از مهم‌ترین راهكارهای كاهش خسارات احتمالی است.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
